Kitty Roggemanvergelijkt het vrijzinnige standpunt in de hoofddoekenkwestie met de katholieken in de abortuskwestie. Roggeman is lid van het Vrouwen Overleg Komitee (VOK) en Boeh! (Baas over eigen hoofd). In de jaren zeventig en tachtig maakte ze deel uit van diverse abortuscomités. Ze is gewezen hoofdredactrice van het feministische tijdschrift Schoppenvrouw (1978-1999). 'Het wordt tijd om de schuldige medeplichtigheid van de zelfverklaarde 'progressieve' feministen aan de kaak te stellen. Hun standpunten zijn niet progressief maar uitermate conservatief. Ze bestendigen de onderdanige positie van de vrouw tegenover de man en de patriarchale groep.' Met die woorden schaarde de liberaal Dirk Verhofstadt zich, net als Rik Pinxten, achter het hoofddoekenverbod op school (DM 29/6). Kitty Roggeman heeft een repliek klaar.

Veel feministen die in de jaren zeventig en tachtig met de slogan 'Baas in eigen buik' het recht op abortus opeisten, verdedigen nu het standpunt van 'Baas over eigen hoofd', waarmee Boeh!, VOK en Groen! het recht opeisen voor moslimvrouwen om een hoofddoek te dragen in het onderwijs en op het werk. Dat wekt verbazing. Want het gaat hier toch om een heel andere kwestie en een heel andere context. Wat doet feministen dan de kant kiezen van gesluierde moslimvrouwen? Voor ons is het duidelijk: het gaat over hetzelfde principe, namelijk het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen. Het tweede element van de slogan luidt: 'De vrouw beslist Wat abortus betreft, richtte de strijd zich tegen de christelijke moraal en de rechtse politieke krachten die, in naam van de religie, elke wetswijziging tegenhielden. Twintig jaar heeft het geduurd voor men eindelijk de stem van een grote meerderheid van vrouwen liet doorwegen en abortus op verzoek van de vrouw mogelijk werd. De vrouw beslist, eindelijk. Dat tastte de vrijheid van gelovige vrouwen niet aan. Niemand is verplicht in geval van ongewenste zwangerschap voor abortus te kiezen. De vrijzinnige organisaties, liberale en linkse politieke partijen en vakbonden hebben deze strijd mee gedragen en dat was goed. Maar op andere terreinen was de emancipatiestrijd geen antireligieuze strijd, zoals vrijzinnigen het nu wel eens willen laten uitschijnen. Gelijk loon, betere onderwijskansen, doorbreken van rolpatronen, meer politieke vertegenwoordiging, strijd tegen partnergeweld en verkrachting, dat waren eisen die door de hele vrouwenbeweging gedragen werden, vrijzinnigen én christenen. Het was een politieke strijd die tenminste op papier het gelijkheidsideaal ingang heeft doen vinden. Dat er in de praktijk nog altijd sprake is van flagrante achterstelling op veel gebieden is voldoende aangetoond door karrenvrachten studies en statistieken. Patriarchale structuren zijn verre van verdwenen en onder het neoliberalisme hebben vrouwen niet de verhoopte gelijkheid en economische onafhankelijkheid kunnen bereiken die feministen graag gerealiseerd wilden zien. Emancipatie versus geloof Het is dus fout de gelijkheid van man en vrouw als een verworvenheid van onze 'cultuur' voor te stellen, om vervolgens minderheidsgroepen in onze samenleving ervan te beschuldigen die gelijkheid (nog) niet bereikt te hebben. Dat zij dat soms op een andere manier willen realiseren is hun goed recht. Maar het gaat fundamenteel over precies dezelfde eisen. Ook veel moslimvrouwen willen zich emanciperen via onderwijs, werk of een eigen inkomen dat onafhankelijkheid garandeert. Ook zij willen strijd voeren tegen partnergeweld, tegen verouderde rolpatronen. Of zij dat nu al dan niet loskoppelen van hun religie is niet de kern van de zaak. Ook christelijke vrouwen kiezen voor emancipatie zonder daarom hun geloof op te geven. Vaak gaan ze de strijd aan tegen de kerk en haar instellingen en geven ze een persoonlijke invulling aan hun geloofsbeleving. Een voortdurende maatschappelijke dialoog moet het mogelijk maken om tot democratische afspraken te komen, waarbij de mensenrechten en het zelfbeschikkingsrecht van vrouwen de leidraad moeten zijn. Vrijzinnigen kunnen hun persoonlijke opvattingen hebben over religie, maar kunnen die niet opdringen aan gelovigen. Men kan niemand bevrijden tegen zijn of haar wil in. Mensen moeten zichzelf bevrijden, zelf kunnen bepalen hoe ze dat zien. Zelfs als dat niet altijd gebeurt op de manier zoals anderen denken dat het moet. Drogreden Vrijzinnigen hebben een jarenlange strijd gevoerd om precies deze keuzevrijheid te verkrijgen, om zich niet de wet te laten dicteren door de katholieke kerk en haar instellingen, om zich niet te moeten onderwerpen aan dogma's. Willen zij de moslims nu hun visie en moraal opleggen? Vrijzinnig fanatisme is even erg als religieus fanatisme. Het argument dat moslims ons binnenkort hun regels zullen opleggen is lachwekkend, want een drogreden. Het is puur paternalisme om te spreken in naam van moslima's en te beweren dat zij niet beseffen waar hun bevrijding ligt. Vrijzinnigen mogen niet in die val trappen in de naam van die fel bevochten vrijzinnigheid. In dit debat wordt graag geschermd met de waarden van de verlichting. Godsdienstvrijheid is er een van, en het is een fundamenteel mensenrecht. Dat geldt ook ten aanzien van moslims. Godsdienstvrijheid houdt ook het recht in om voor je religie uit te komen. En als dat met een hoofddoek is, moet dat kunnen, ook al is dat niet de keuze van de meerderheid van de bevolking. De vrouw beslist, baas over eigen hoofd. Zelfbeschikkingsrecht, zoals ten tijde van de abortusstrijd. Vrijzinnigen hebben jaren strijd gevoerd om zich niet de wet te laten dicteren door de katholieke kerk, om zich niet te moeten onderwerpen aan dogma's. Willen zij de moslims nu hun visie en moraal opleggen? Vrijzinnig fanatisme is even erg als religieus fanatisme 

Kitty Roggeman